carving

Halloween – Święto dyni

Carving a Halloween

 

Dynia by Dominika Sadowska
Dynia by Dominika Sadowska

Za sprawą amerykańskiego artysty Raya Villafane’a w sztuce carvingu pojawił się nowy styl – rzeźbienie twarzy w dyniach. I choć były osoby, które wcześniej rzeźbiły przecież twarze to jednak ten amerykański artysta spowodował prawdziwy boom na to niecodzienne rękodzieło. Najczęściej takie dynie rzeźbi się w okresie od września do listopada, z kulminacyjnym momentem na Halloween. Sztukę rzeźbienia twarzy w dyniach w Polsce od kilku lat propagują również polscy mistrzowie carvingu Paweł Sztenderski oraz Dominika Sadowska.

(…) swoją pierwszą twarz z dyni wykonałem w roku 2012. Inspirowałem się oczywiście pracami Ray’a, a także Alexa Neumayera. Zresztą tak było jeszcze przez kilka następnych lat. Dopiero od niedawna wspólnie z Dominiką poszukujemy własnego stylu w rzeźbieniu twarzy i strasznych postaci z dyni oraz z batatów, czyli słodkich ziemniaków (…) – mówi Paweł Sztenderski, Mistrz Polski w rzeźbieniu w owocach i warzywach.

 

Historia i geneza Halloween

Nazwa halloween najprawdopodobniej wywodzi się ze słów All Hallows’ E’en, czyli wcześniejszym „All Hallows’ Eve” co po prostu oznacza wigilię Wszystkich Świętych [1].

Halloween jako szerzej znane wydarzenie pojawiło się w Polsce w latach 90. Moda ta przywędrowała do nas z USA. Rozmach i skala tego wydarzenia za oceanem sprawia, że ten kraj uważamy za światowe centrum Halloween. Fakt, że Amerykanie w 2014 wydali na halloweenowe przebrania, dekoracje, słodkości itp. prawie 6 miliardów dolarów tylko potęguje takie przeświadczenie. I mimo, że dzisiaj USA uznaje się za wiodące prym w tym wydarzeniu to jednak nie tam pojawiła się ta tradycja [2].

Halloween fever in USA
Barack Obama in halloween fever – fot. AP

Najbardziej popularna wersja powstania tradycji Halloween wiąże się z celtyckim świętem na powitanie zimy oraz związanym z nim obrządkiem Samhain. Już ponad dwa tysiące lat temu na obszarach dzisiejszej Wielkiej Brytanii oraz w północnej Francji tego dnia żegnano lato oraz witano zimę, a także obchodzono święto zmarłych.

Kapłani celtyccy – druidzi uznawali, że w ten dzień zaciera się granica między zaświatami, a światem ludzi żyjących, zaś zarówno złym, jak i dobrym duchom, łatwiej było przedostać się do świata żywych. Zjawy przodków czczono i zapraszano do domostw, złe duchy z kolei odstraszano. Istotnym elementem obchodów Samhain było również palenie ognisk. Na ołtarzach poświęcano bogowi resztki plonów, zwierzęta i ludzi. Paląc chciano dodawać słońcu sił do walki z ciemnością i chłodem. Wokół ognisk odbywały się tańce śmierci. Symbolem święta Halloween były noszone przez druidów czarne stroje oraz duże rzepy, ponacinane na podobieństwo demonów. Sądzi się, iż właśnie z potrzeby odstraszania złych duchów wywodzi się zwyczaj przebierania się w ów dzień w dziwaczne stroje i zakładania masek.

Po 835 roku pod wpływem chrześcijaństwa zwyczaj zaczął zanikać, gdy uroczystość Wszystkich Świętych została przeniesiona z okresu Wielkanocnego na 1 listopada.

Kościoły chrześcijańskie przeciwstawiły się obchodzeniu Halloween wprowadzając Dzień Zaduszny. W XIV wieku wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmarłych zostało wprowadzone do liturgii rzymskiej i upowszechnione w całym Kościele.

Irlandzcy imigranci sprowadzili tradycję do Ameryki Północnej w latach 40-tych XIX wieku. 31 października 1920 roku w mieście Anoka w stanie Minnesota odbyła się pierwsza w Stanach Zjednoczonych parada z okazji Halloween. Uczestnikami parady byli mieszkańcy, przebrani w kolorowe stroje popularnych postaci. W kolejnych latach pochód organizowano corocznie 31 października. W roku 1937 Anokę ogłoszono światową stolicą Halloween.

Po zakończeniu II Wojny Światowej tradycja Halloween trafiła do krajów Europy Zachodniej, a po roku 1989 również do Europy Wschodniej [3].

jack-o-lantern
jack-o-lantern

Jedną z najbardziej popularnych ikon obchodów halloween jest tzw. Jack-o’-lantern. To halloweenowa lampa zrobiona z wydrążonej dyni. Wycina się w niej otwory i wkłada zapaloną świecę.

Historia halloweenowych latarni wywodzi się z Irlandii. Dawniej robiono je z brukwi, buraków, rzepy. Dynie nie były wówczas tak popularne. Po raz pierwszy dynię zamiast rzepy użyto w Wielkiej Brytani. Łatwiej się ją rzeźbiło i była większa. Jednak to dopiero w USA dynia zaczęła być symbolem czasu halloween [4].

Latarnię na halloween nazywa się latarnią Jack’a (ang. Jack-o’-Lantern), ku pamięci irlandzkiego farmera Jacka. Wg różnych legend kilka razy oszukał on diabła. Jego dusza po śmierci nie zaznała jednak spokoju i błąkała się pomiędzy niebem a piekłem! Aby Jack nie zbłądził w ciemnościach otrzymał on od diabła ogniki, mające rozświetlać mu drogę. Aby nie poparzyć się w ręce Jack umieścił je w wydrążonej rzepie [5],[6]. O legendzie irlandzkiego farmera możecie przeczytać w osobnym artykule tutaj – Legenda Stingy Jacka.

Halloween jest świętem kontrowersyjnym. Wzbudza emocje zarówno w Polsce [7] jak i za granicą [8]. Pogańskie pochodzenie tego obrządku i związany z nim kult demonów sprawia, że Halloween jest bardzo mocno negowane przez kościół chrześcijański.

(c) Paweł Sztenderski


źródła:

[1] https://pl.wikipedia.org/wiki/Halloween

[2] http://www.radiozet.pl/Rozrywka/O-tym-sie-mowi/Halloween-historia.-Skad-wzielo-sie-to-popularne-swieto-00012884

[3] https://pl.wikipedia.org/wiki/Halloween

[4] https://pl.wikipedia.org/wiki/Jack-o%E2%80%99-lantern

[5] http://puellanova.pl/historia-dyni-czyli-czym-jest-jack-olantern-legenda-o-irlandczyku-jacku/

[6] http://www.bajkowyzakatek.eu/2011/10/legendy-swiata-irlandia-jack-o-lantern.html

[7] http://www.traditia.fora.pl/szatan-nie-umarl-ezoteryka-okultyzm-balwochwalstwo,44/o-halloween,5096.html

[8] http://wiadomosci.onet.pl/swiat/katolicka-ofensywa-przeciwko-halloween/hnr4w

 

Zdjęcia Halloween’owych dyń z wernisażu fotograficznego wycięte w kadrze. Autorzy prac: zespół CARVING-ART Paweł Sztenderski w składzie: Dominika Sadowska, Grzegorz Gniech, Paweł Sztenderski. Fotografia: Robert Jop

Oznaczone , , , , , , , , , , , , , ,

2 opinii z “Halloween – Święto dyni

  1. І ϲouldn’t refrain from ϲommenting. Perfectly written!

  2. What’ѕ up it’s me, I ɑm also visiting this web site daily, this
    site is actᥙɑlly fastidious and the people aгe actually sharing good thoughts.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *